Hiç Bir Sorunu Çözemedi BM Neden İşe Yaramaz?

Burnunu sokup da başaramadığı krizleri art geriye sıralamak bile kâfi neden işe yaramaz olduğunu anlatmaya. Lakin hala bu saçma kurumdan umutlu olanlar var tekrar de. Şu İsrail-Hamas savaşı nedeniyle “nerede bu Birleşmiş Milletler?“ diye yazanlara rastladım zira.

Herhalde ululararası barışı, güvenliği sağlamak, ülkelerarası uyuşmazlıkları çatışmaya başvurmadan çözmek üzere savlarını ciddiye almış olmalılar bu kurumun. Halbuki o denli değil, BM nitekim hiç bir işe yaramayan bir düzenek. Birkaç nedeni var .

Öncelikle gücü, başta ABD olmak üzere birkaç ülke tarafından paylaşılmış durumda. İstikamet verenler onlar. BM kararları bu ülkelerin, yani kuruluşunda da tesirli olan ABD, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya üzere ülkelerin onayına muhtaçlık duymakta. Bu öteki aktörlerin alınan kararlardan dışlandığı manasına gelir haliyle. “Dünya beşten büyüktür“ diyenler işte o dışarıda bırakılanlardır.

BM’de gücün bir kaç ülkenin elinde olduğuna en âlâ örnek bu kurum bünyesindeki Güvenlik Konseyi’dir. Üstte belirtilen ülkeler bu kurulun daimi üyesidirler, kararlar üzerinde de veto yetkileri vardır. Bunun adil ya da istikrarlı kararlar almada faydalı olacağını kim tez edebilir? Bu beş ülke kendi çıkarlarına nazaran bir kararı onaylar ya da onaylamaz. Dengesizlik değil mi bu?

Bugüne kadar önlediği bir çatışma, bir savaş var mıdır aklınıza gelen? 19 yıl süren, iki milyon insanın hayatına mâl olan Vietnam Savaşı’nı da durduramamıştır, 11 yıldır devam eden Suriye iç savaşını da. Rusya-Ukrayna savaşına da müdahale edememiştir, Ruanda’daki soykırıma da. Rohingya Müslümanlarının Myanmar’a geri gönderilmesini, Kıbrıs uyuşmazlığını, Hindistan ile Pakistan ortasındaki Keşmir krizini çözdüğünü duyan var mı pekala?

Yetkilileri iri iri laflar eder ancak sonrası yoktur. İklim değişikliği konusunda raporlar hazırlar, yeşile dönme gereğinden kelam eder lakin bu mevzuda attığı tek bir adım yoktur. Üye ülkelerin birden fazla da rastgele bir hususta harekete geçiyormuş üzere görünmek için daima BM’yi kullanabildiğine nazaran bu kurumun varlığı bile dünyaya faydadan çok ziyan getiriyor.

BM üyelerine “doğru“ olan neyse, onu yaptıramayan bir kurumdur. O nedenle üye ülkelerin kolaylıkla meydan okumalarıyla karşı karşıya kalabilir. Birçok ülke BM’nin kendilerini durduracak gücü olmadığını biliyor zira. BM’nin itirazsızlığını kendi hareketleri için memleketler arası bir onay olarak kabul ediyor birçok ülke. Âlâ tarafı ne bunun? 193 üyesi var, bunların yalnızca 26‘sını “tam demokrasi” olarak yorumluyor BM. Demek ki geri kalanları diktatörlükle, otoriterlikle yönetilen ülkeler. Özgür idareler ile demokrasiden mahrum ülkeler ortasında geçersiz bir eşdeğerlik kurmak değil mi bu yaptığı? Ne beklersiniz artık bu kurumdan?

Sorunlar ortasında seçici davranması da BM’nin maharetsiz olmasının nedenlerinden biri. Bölgesel sıkıntılardan çok dünya çapındaki problemlere odaklandığı için tahminen tıpkı derecede değerli öteki sıkıntıları görmüyor, görülmesini de engelliyor. Şu anda Kamerun, Burkina Faso ile Burundi’de devam eden değerli krizlere BM’nin yöneldiğini gördünüz mü?

Sözüm ona en tanınmış, en güçlü, en saygın milletlerarası örgüttür ancak üyelerine birlikte çalışma kültürü verememiştir. Krizleri çözme yerine oyalama konusunda uzun bir tarihe sahiptir. “İnsanlığın büyük ailesi“ olarak isimlendirmesine karşın aile üyeleri ortasında birçok vakit, olmaması gerektiği kadar hem de taraf olmuştur.

BM, güçlünün güç kullanmakta haklı olduğuna inanmasını sağlayan bir örgüttür. Her olayda, her krizde örneklerine rastladığımız “tarafgirliği“ nitekim mide bulandırıyor.

Adını Amerika Birleşmiş Milletleri yapsa yeridir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*