Naci Görür’den İstanbul zelzelesiyle ilgili yeni ikaz… Hiç bu türlü konuşmamıştı: Türkiye bağımsızlığını kaybedebilir

Prof. Dr. Naci Görür ve Prof. Dr. Kamil Yılmaz, Hilton İstanbul Bosphorus Conference Center’de yapılan T24 Yıllık Buluşmaları’nın Dördüncü Paneli’nde beklenen Marmara sarsıntısının muhtemel sonuçlarını ve iktisada mümkün tesirlerini konuştu.

Görür, Kuzey Anadolu Fayı’nın kuzey kolunun her 250 senede bir, ortalama olarak 7 ve üzeri zelzele ürettiğini belirtti. Görür, “Bugün tekerrür dönemi doğmuştur” dedi ve ”Marmara denizinde artık zelzele olacak mı olmayacak mı bunu bırakalım. Bilimsel gerçek, bu zelzelenin olacağı yönünde” sözlerini kullandı.

“AVRUPA YAKASINDA 9 ŞİDDETİNDE HİSSEDİLECEK”

Görür, zelzelenin İstanbul’un Avrupa yakasında 9 şiddetinde hissedileceğini belirtti.

Marmara Denizi’nin bir zelzele denizi olduğunu tabir eden Görür, ”Deprem olduğu için, Kuzey Anadolu Fayı’nın kuzey kolu o bölgede faal olduğu için bu deniz oluşmuştur. Denizin oluşum nedeni bu bölgedeki fay hareketi ve sarsıntılardır. Kuzey Anadolu Fayı’nın bir özelliği var, yüzyıllardır bu türlü devam ediyor. Sarsıntıların doğudan batıya gerçek taşıyor. Biz buna sarsıntıların göçü ismini veririz” dedi.

“MARMARA DENİZİ’NE DAYANDI ARTIK VE MARMARA DENİZİNİN KIRILMASINI BEKLİYORUZ”

Görür, şu hatırlatmada bulundu:
“20. yüzyılda 1939 Erzincan zelzelesinden sonra olan sarsıntılar: 42, 43, 57, 67, 99’de 2 tane… Bu sarsıntılar Erzincan’dan başlayıp Marmara’ya kadar geliyor. Bu sarsıntıların her biri 7 civarında ya da daha büyük. Doğudan başlıyor 39’da, 99’da İstanbul’un kapılarına dayanıyor. 1999 zelzeleleri olduğu vakit biz alarm verdik, ‘İstanbul’u zelzeleye hazırlayın’ diye. 1999’da Kocaeli sarsıntısı oldu, onun batısında Marmara Denizi var. Kuzey Anadolu Fayı nerede bir sarsıntı yapıyorsa, bir sonraki zelzele onun batısındaki bir alan. Yani gerilimi transfer ederek kıra kıra geliyor. Marmara Denizi’ne dayandı artık ve Marmara Denizinin kırılmasını bekliyoruz.”

”MARMARA’DAKİ ZELZELENİN BÜYÜKLÜĞÜ 7,6’YA ULAŞABİLİR”

Görür, Marmara’da meydana gelmesi beklenen sarsıntıyla ilgili şu öngörüleri sürdü:
“Adalar’ın güneyindeki fay kilitli faydır. Kırılmasını beklediğimiz faydır. Kumburgaz Fayı var bir de, o da kilitlidir. Marmara’nın batısında olan fay ise Tekirdağ Fayı; 1912 yılında Şarköy sarsıntısında kırılmıştır. Zelzele beklediğimiz iki fay kolu var: biri Kumburgaz Fay Kolu ve Adalar Fay Kolu. Bu faylar kırıldığı takdirde Marmara’da en az 7,2; azamî 7,6’ya varacak zelzele oluşacaktır.

AVRUPA YAKASI HER TARAFIYLA ASYA YAKASINDAN DAHA FAZLA ETKİLENECEKTİR

Avrupa yakasında sarı-kahverengi taban hakimdir. Genç yer, izafi olarak çökenlerdir, fazla sağlam değildir. Tabanı bu yerler oluşturuyorsa zelzeleye güçlü değildir, sarsıntısı büyütecek niteliktedir. bunların üstüne yapılan yapıların çok dikkatli yapılması gerekir. Zira zelzele açısından alttaki taban de sorun çıkartır.

Asya tarafında daha eski kayalar vardır. Sarsıntı ziyanlarını daha azaltabilecek, daha güçlü, üzerindeki ve içindeki yapılara daha fazla ziyan vermeyecek özelliklere sahiptir. Asya yakası, zelzele açısından Avrupa yakasından görece daha yeterlidir taban ve jeolojik şartlar bakımından.

Su sarsıntıda son derece sakıncalıdır. Suyun basıncı, taban üzerindeki yapıların istikrarını bozmaya sebep olur.

Asya yakasında taban, Avrupa yakasına nazaran çok daha farklılık gösteriyor. Avrupa yakasında yer güzel ölçüde değil.

Marmara’nın kıyılarında kırmızı renkler hükümran. Yer ivmesi zelzele sırasında kıyıya yakın alanları etkileyecek. Avrupa – Asya çok fark etmiyor. Marmara’dan içeri hakikat 10 km aralıkta tabanın ivmesi çok fazla. Bütün yapılara daha fazla yük bindireceği manasına geliyor bu.

Depremin şiddetine baktığımız zamna Avrupa yakasında bilhassa kıyıya yakın yerlerde şiddet 9 düzeyinde. Avrupa yakasında sarsıntının şiddeti kaçınılmaz olarak çok daha fazla. Asya yakasına bakarsanız lacivert alan hudutlu daha az. Avrupa yakası sarsıntıdan daha fazla etkilenecektir şiddeti açısından. Asya yakası nispeten daha az etkilenecektir.

Özet olarak, Avrupa yakası her istikametiyle Asya yakasından daha fazla etkilenecektir, zelzelenin şiddeti orada daha fazla olacaktır. Yerin yapısı orada daha berbattır. Asya daha yeterli yer açısından lakin kıyı bölgesinde iki kıta ortasında çok bir ayrım kelam konusu değildir.”

“İSTANBUL’U VURACAK ZELZELEDE MEYYİT SAYISI KAT BE KAT FAZLA OLACAK”

Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen 6 Şubat sarsıntılarında 50 bin 783 kişinin hayatını kaybettiğinin açıklandığını, fakat sayıların daha fazla olduğunun düşündüğünü belirten Görür, bu sayının İstanbul’u vuracak bir sarsıntıda meyyit sayısının ”kat be kat” fazla olacağını belirtti.

“İSTANBUL’DA YERLE BİR OLACAĞI DÜŞÜNÜLEN BİNA SAYISIN ASGARÎ 98 BİN”

Görür, şunları söyledi:
“Mal kaybında, 37 bin 984 bina yıkılmış 11 vilayette. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin çalışmasına nazaran İstanbul’da yerle bir olacağı düşünülen bina sayısın asgarî 98 bindir. Bu da İstanbul’da yapı stoğunun özelliğinden ve yoğunluğundan kaynaklıdır. Yüzde 60’ı gecekondu mentalitesiyle yapılmıştır, düzgün gereç kullanılmamıştır, materyalden yasadışı olarak çalma çırpma yoluyla dayanıksız yapı stoğu ortaya çıkmıştır.

İstanbul’da bu sarsıntının başka değerli sonuçlarından biri de ekosistem ve etraf kirliliğidir. Bununla baş etmek için daha şimdiden çok ağır hazırlanmak lazım. 100 milyon ton atık bugünkü sarsıntı bölgesinden çıktı. Bu molozu bertaraf edemedik, kentlere yakın yerlere yığdık, gömdük, güya hallettik… Moloz gömüldüğünde içindeki bileşenler, asbest de dahil fiziko kimyasal biyolojik olaylar bu bölgedeki bütün istenmeyen zehirli kanserojen unsurlar toprağa sızar ve akarsular vs. üzerinden besin zinciri üzerinden vatandaşın masasına gelir. Zelzelenin öldürmediği beşerler, bu sebepten etkilenecektir.

İstanbulda değil 100 milyon ton çok daha fazla çıkacak. İstanbul’da yetkililer çıkacak molozu nasıl bertaraf edeceklerini asla bilmiyorlar. 100’lerce milyon ton malzemeyi siz İstanbul’da memleketler arası usuller dışında bertaraf ederseniz oluşturacağınız etraf kirliliği + Marmara, bizim bu bölgede yaşamızı zorlaştıracaktır.”

“DEPREM SONUCUNDA TÜRKİYE, SİYASİ BAĞIMSIZLIĞINI KAYBEDEBİLİR”

Depremin ekonomik olarak da çok ağır tesirleri olacağını vurgulayan Görür, yıkımın Türkiye’nin siyasi bağımsızlığını yitirmesine dahi sebep olabileceğini belirtti.

Görür, ”Ekonomik felaket dediğimiz vakit Marmara bölgesi, Türkiye’nin can damarı bir bölge. Türkiye’yi besleyen bir bölge. Marmara sarsıntısı gerçekleşirse İstanbul’da iş dünyasının, iktisat çarklarının duracağı kesindir” dedi.

”Ne iş dünyası ne sanayi dünyası zelzeleye hazır” diyen Görür, ”Öyle olmadığı için de bizim zelzele sırasında takım, ekipman, fabrika, tesisler, tesislerin alt yapısı, sevkiyat, müşteri, pazar vb. kaybedeceğiz. Marmara bölgesinde ekonomik çarklar durursa, kendisi de çökecektir. Marmara bölgesinin çökmesiyle ekonomik bağımsızlığımızı yitireceğiz” diye devam etti.

Görür, ”Ekonomik bağımsızlığımızı yitirmekle kalmayacağız, korkarım ki siyasi bağımsızlığımız da tehlikeye girecektir. Zira borç alan talimat alır…” dedi.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*